Grappling – czym się różni od BJJ i zapasów i jak zacząć?

Chwytane sporty walki nieprzerwanie zyskują na popularności, o czym świadczy chociażby zainteresowanie ostatnimi finałami ADCC 2026, odbywającymi się w Krakowie. Profesjonalna oprawa, hala wypełniona po brzegi oraz informacje o zwycięzcach na wszystkich portalach zajmujących się sportami walki - nawet tych, które nie zajmują się stricte grapplingiem. Jednak sam termin „grappling” może być nieco mylący dla nowicjusza. Czy to to samo, co brazylijskie jiu-jitsu? A może to odmiana zapasów? Dlaczego walka zaczyna się w stójce i czasem trwa tam przez większość czasu, a czasem błyskawicznie jest przenoszona do parteru?

{{ spis_tresci }}

Dla początkujących: czym jest grappling?

Najprościej mówiąc - grappling to forma walki oparta przede wszystkim na chwytach, kontroli, obaleniach oraz walce w parterze. W odróżnieniu od uderzanych sportów walki nie uświadczymy tutaj ciosów czy kopnięć, co niekoniecznie oznacza, że owa formuła jest „delikatniejsza” - wszak sam pierwszego podbitego oka dorobiłem się po nieintencjonalnym uderzeniu kolanem właśnie na treningu parteru, mimo że wcześniej trenowałem muay-thai i MMA… Grapplerzy rywalizują przede wszystkim za pomocą technik zapaśniczych i dźwigni, duszeń oraz kontroli pozycji, co stanowi jeden z fundamentów współczesnego MMA. Grappling to wspólny mianownik dla wszystkich sportów opartych na walce na chwyty: BJJ, zapasów, judo czy sambo.

Grappling to walka, w której celem jest zdobycie przewagi nad przeciwnikiem bez stosowania uderzeń. Najczęściej opiera się ona na sprowadzeniu do parteru (przy czym często przydają się techniki zapaśnicze lub z judo), zdobycia dominującej pozycji oraz jej kontroli, a następnie zakończeniu walki przez poddanie - przez dźwignię na staw lub duszenie (co jest elementem charakterystycznym dla BJJ). 

W praktyce oznacza to, że grappler kompletny posiada wachlarz technik obejmujący kilka dyscyplin. Obalenia, rzuty, przejścia między pozycjami, ucieczki, kontrola oraz poddania - to wszystko jest równie ważne podczas takiej walki.

Oprócz samych kończeń walka może zostać rozstrzygnięta przewagą punktową lub decyzją sędziów. Punkty przyznaje się za obalenia czy uzyskanie konkretnych pozycji parterowych, jednak organizacje mają różne regulaminy, które mogą się od siebie znacząco różnić jeśli chodzi o wagę punktową konkretnych działań.

Odpowiednie wykorzystanie technik pozwala z powodzeniem rywalizować mniejszemu zawodnikowi z większym rywalem, dzięki umiejętnemu korzystaniu z balansu ciała czy pędu przeciwnika. Siła i sprawność fizyczna oczywiście są w tym sporcie pożądane, jednak technika i strategia często nad nimi górują. Na pierwszych treningach nie musisz się przejmować brakiem wszystkich tych atrybutów - zdobędziesz je z czasem.

Różnice między grapplingiem a BJJ

W zasadzie ciężko traktować te dwa sporty jako całkowicie niezależne dyscypliny. BJJ jest jednym z filarów należących do szeroko rozumianego grapplingu. W wielu klubach zajęcia BJJ no-gi (bez kimon) są nazywane jako grappling lub submission fighting. 

Największa różnica między tymi formułami to regulamin oraz filozofia prowadzenia samej walki. W BJJ koncentrujemy się głównie na parterze, pracy z gardy np. poprzez aktywną walkę z pozycji leżenia na plecach. W grapplingu oczywiście również spotkamy te elementy, jednak kładzie się tam większy nacisk na obalenia i kontrolę, a sama walka jest bardziej dynamiczna.

Grappling głównie kojarzony jest z walką bez kimon, jednak podobnie jak w przypadku BJJ, na Mistrzostwach Świata walki w tej formule odbywają się zarówno w formule gi (kimona) jak i no-gi (rashguard + spodenki).

Warto pamiętać, że granica między tymi dyscyplinami się niejako zaciera i techniki z jednej będą efektywnie działać w drugiej. To właśnie połączenie tych elementów definiuje dobrych grapplerów.

Porównanie grapplingu i zapasów

Dobry zapaśnik jest często świetnie przygotowany do grapplingu przez umiejętność pracy w stójce, wykorzystanie balansu oraz kontroli ciała przeciwnika w celu sprowadzenia go do parteru. Podstawową różnica między tymi dyscyplinami jest lista dozwolonych technik oraz sam cel walki. W zapasach zdobywamy punkty przez skuteczne obalenia, rzuty i kontrolę. W zależności od stylu zapasów oraz regulaminu pojedynek może zostać zakończony między innymi przez położenie przeciwnika na łopatki, podczas gdy w grapplingu w takiej sytuacji walka jest dalej kontynuowana. W zapasach nie stosuje się duszeń czy dźwigni na stawy, co z kolei jest jednym z najważniejszych elementów rywalizacji. 

W walce zapaśniczej zawodnik nie chce znaleźć się pod przeciwnikiem, ponieważ może to prowadzić do utraty punktów. BJJ oraz grappling wykorzystują cały arsenał technik z pleców wykorzystując przenajróżniejsze rodzaje pracy gardą do kontroli lub poddania przeciwnika. W tych dwóch dyscyplinach często zdarzają się zawodnicy, którzy wręcz preferują rozpoczynać swoją ofensywę z dołu. 

W telegraficznym skrócie można powiedzieć, że zapasy dostarczają grapplerowi fundamenty do pracy w zakresie obaleń oraz kontroli, podczas gdy BJJ uzupełnia powyższe o rozbudowany system poddań oraz walki znajdując się już w parterze.

Co to oznacza w praktyce?

To pytanie zadałem osobie, która najlepiej wytłumaczy Wam różnice między powyższymi - Darii Brzozowskiej, dwukrotnej mistrzyni świata w grapplingu:

„Największą różnicę między brazylijskim jiu-jitsu, grapplingiem a zapasami widzę w dynamice walki. W BJJ czasami docenia się ustabilizowanie pozycji, takie chwilowe, mówiąc w cudzysłowie, „betonowanie”. W grapplingu wygląda to nieco inaczej – szczególnie na zawodach nie można zamulać, tylko cały czas trzeba być w akcji. Wymaga się bardzo dużej aktywności, niezależnie od tego, czy walka toczy się w stójce, czy w parterze. Nie ma tam czegoś takiego jak „betonowanie” pozycji – po trzech, pięciu sekundach sędziowie zaczynają reagować i wymagają od zawodników dalszej pracy.

Jeżeli chodzi o zapasy, to różnica jest jeszcze bardziej zauważalna. Przede wszystkim walka nie toczy się dalej po położeniu przeciwnika na łopatki. Poza tym sama dynamika i fizyka walki w zapasach - są, moim zdaniem, zdecydowanie najbardziej intensywne. Mam więc ogromny respekt do wszystkich zapaśników.”

Jak zacząć trenować grappling?

Odpowiedź na to pytanie jest bardzo prosta: po prostu zacząć. Wiele klubów ma w swojej ofercie tzw. grupy INTRO, które charakteryzują się zerowym progiem wejścia w dany sport. Nie musisz mieć żadnego doświadczenia w tym, czy innym sporcie, aby przyjść na taką grupę. Jeżeli najbliższy klub nie ma grupy INTRO to zainteresuj się grupą początkującą. Nie przejmuj się tym, że nie masz siły, kondycji czy sprawności - na samym początku nikt NIE MA PRAWA TEGO OD CIEBIE WYMAGAĆ, więc Ty również daj sobie po prostu spokój i najzwyczajniej w świecie odwiedź grupę. 

Wybranie odpowiedniego klubu to najważniejszy krok. Sprawdź ofertę na stronie klubowej, poczytaj opinie o trenerach na wizytówce Google. Zweryfikuj kiedy odbywają się zajęcia dla początkujących, aby przypadkiem nie trafić na pierwszy trening np. na grupę zaawansowaną, na której odbywają się sparingi. Jeżeli masz jakieś wątpliwości zawsze możesz zadzwonić na recepcję, czy też napisać na profil klubu albo trenera w social mediach. Sam cyklicznie dostaję jakieś zapytania od ludzi, którzy mają wątpliwości związane z rozpoczęciem swojej przygody z chwytanymi sportami walki i uwierz, że każdy stał w tym samym miejscu, przez co nikt nie spojrzy na Ciebie krzywo jeśli po prostu zadasz nurtujące Cię pytanie. Dużo klubów oferuje darmowe treningi próbne - to świetna okazja do sprawdzenia kilku opcji.

Na pierwszym treningu zazwyczaj należy spodziewać się rozgrzewki, następnie pokazania kilku technik przez trenera, które przerabiasz z partnerem treningowym oraz walk zadaniowych na końcu treningu. Rzadziej są to pełnoprawne sparingi - zwłaszcza w przypadku grup intro. Nie musisz obawiać się walk zadaniowych, grappling jest na tyle charakterystyczny, że zwyczajnie nie da się go trenować bez próbowania technik w praktyce, jednak ze względu na brak uderzeń oraz fakt, że Twój partner najprawdopodobniej również jest „świeżakiem” nie musisz obawiać się o to, że dostaniesz łomot na swoich pierwszych zajęciach. To samo tyczy się pracy z osobami bardziej zaawansowanymi - taki sparingpartner często będzie szukał na Tobie technik, które sam chce dopracować i na prawdę nie będzie starał się za wszelką cenę udowodnić swojej wyższości. Oczywiście ile ludzi tyle charakterów także zdarzają się jakieś wyjątki od tej reguły, ale przy zachowaniach zasad bezpieczeństwa nic Ci nie grozi. Spodziewaj się za to na pewno wystrzału endorfin po rundach sparingowych. To uzależnia. Serio.

Na początku swojej drogi należy skupić się przede wszystkim na nauce podstaw oraz tak jak wspomniałem wcześniej - bezpieczeństwie. Próby robienia wszystkiego z użyciem 100% swojej siły zwyczajnie nie mają sensu, bo szybko prowadzą do zmęczenia co utrudnia naukę techniki. Należy również pamiętać o tym, aby poddawać się odpowiednio wcześnie, można to zrobić przez klepnięcie przeciwnika, maty lub werbalnie (np. mówiąc „poddaję się”, „stop”, „tap tap”). Uwierz mi, że naciągnięte ego boli mniej i krócej niż przeciągnięta balacha. 🙂

Korzyści z trenowania grapplingu

Grappling angażuje całe ciało, więc regularne treningi na pewno przynoszą wiele korzyści stricte fizycznych takich jak rozwój siły, mobilności czy ogólnej sprawności. To sport, które wykorzystuje duże grupy mięśniowe, ale również mięśnie odpowiedzialne np. za chwyt czy za stabilizację ciała. 

Zaawansowany grappler często szybciej uczy się takich aktywności jak pływanie na SUP’ie czy jazda na snowboardzie, przez to że na co dzień pracuje z balansem swojego ciała. Ponadto podczas upadków częściej wychodzi bez szwanku z bardzo prostego powodu - wie jak upadać.

Regularna praca na macie przełoży się również zauważalnie na Twoją wydolność, elastyczność, koordynację ruchową oraz świadomość własnego ciała. Nie można jednak pominąć aspektu mentalnego. Podczas sparingów musisz szybko analizować sytuację, myśleć o kolejnym ruchu przeciwnika, reagować na zmiany pozycji. Grappling uczy cierpliwości i koncentracji, ale przede wszystkim zachowania spokoju pod presją. Jeżeli nauczysz się nie panikować mając największego gościa z grupy za plecami, to deadline w pracy też nie będzie tak przerażający.

Ważne akcesoria, sprzęt i odzież do grapplingu

Rozpoczynając przygodę z treningami wymagane jest totalne minimum: klapki, ręcznik i strój sportowy - oczywiście należy to potwierdzić przed przyjściem na grupę do konkretnego klubu.

W przypadku treningów no-gi podstawę stanowią rashguard - dopasowana koszulka odprowadzająca wilgoć oraz spodenki grapplingowe, które nie mają elementów mogących zahaczyć partnera. Często stosuje się również legginsy nakładane pod spodenki, które podobnie jak rash pełnią funkcję ochronną dla naszej skóry przed otarciami od maty.

Przydatnym elementem jest ochraniacz na zęby, zwłaszcza jeśli zaczynamy sparować. Co prawda w grapplingu nie ma uderzeń, ale jeżeli uważnie czytasz artykuł, to znasz już historię mojego pierwszego podbitego oka, cóż… Moje pierwsze ukruszenie zęba również wydarzyło się podczas walki w parterze, tak więc jeżeli chcesz zwiększyć bezpieczeństwo to najlepszy ochraniacz jest tańszy niż wizyta u dentysty.

Jeśli trening odbywa się w formule gi potrzebne będzie kimono. W tym przypadku musisz również zaopatrzyć się w pas, który oznacza stopień Twojego zaawansowania.

Słowem zakończenia…

Chwytane sporty walki mają zwolenników na całym świecie nie bez powodu. Nie musisz mieć dużo drogiego sprzętu na start. Początki pod kątem przyswojenia technik mogą być wymagające, ale regularność i cierpliwość sprawią, że zaczniesz z treningu na trening coraz lepiej odnajdywać się w tym chaosie. Tak więc szukaj grupy, pakuj plecak i leć poznawać czym różni się Americana od Kimury. Oss!

Autor: Bartosz Pruszkowski

Purpurowy pas BJJ, trener w Warsaw West Fight Club. Na swoim koncie ma między innymi v-ce mistrzostwo Polski SOLT czy złoty medal na Ground Game Cup. Oprócz tego pracuje jako video content creator w MMAniaku.